معده درد یکی از رایجترین دردها و مشکلات گوارشی است که میتواند روی کیفیت زندگی افراد تأثیر بگذارد. معده درد ممکن است علتهای مختلفی داشته باشد؛ اما با رژیم غذایی مناسب میتوان این درد را تسکین بخشید. به همین دلیل در این مقاله ابتدا دلایل رایج معده درد را بررسی میکرده سپس غذاهای مفید برای معده درد و غذاهای نامناسب برای این درد را معرفی میکنیم.
عوامل ایجاد معده درد
معده درد یکی از دردهای رایج شکمی است که در ناحیه بالای شکم و نزدیک به دندهها احساس میشود. معده درد علتهای مختلفی دارد که عبارتاند از:
التهاب معده یا گاستریت: به التهاب بافت پوششی معده گاستریت گفته میشود. گاستریت معمولاً در اثر مصرف بیش از حد نوشیدنیهای الکلی و داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی مثل ایبوپروفن ایجاد میشود. باکتری هلیکوباکترپیلوری نیز از دیگر دلایل گاستریت است.
زخم معده: وجود زخم باز در معده یا ابتدای روده باریک (دوازدهه) باعث احساس درد و سوزش معده، حالت تهوع و نفخ میشود.
گاستروپارزی: گاستروپارزی یا فلج معده به حالتی گفته میشود که معده محتویات خود را بهکندی به روده کوچک تخلیه میکند. احساس معده درد، سیری، تهوع و استفراغ از علائم گاستروپارزی هستند. این بیماری در افراد مبتلا به دیابت رایج است.
ازوفاژیت: به التهاب دیواره مری ازوفاژیت گفته میشود. عفونت قارچی و باکتریایی یا مصرف برخی داروها ممکن است باعث التهاب دیواره مری شوند. ازوفاژیت باعث احساس درد و سوزن سر معده و مشکل در بلع میشود.
رفلاکس معده: به بازگشت اسید معده به مری رفلاکس معده گفته میشود. رفلاکس معده به دلیل عملکرد نادرست دریچه مری اتفاق میافتد و علائمی مثل درد و سوزش معده، قفسه سینه، مشکل در بلع، سرفه، احساس وجود توده در گلو و گرفتگی صدا دارد.
نفخ معده: به تجمع گاز در دستگاه گوارش نفخ گفته میشود. نفخ میتواند باعث درد گسترده در ناحیه شکم شود.
سرطان معده: رشد غیرطبیعی سلولها در معده باعث سرطان و احساس درد، سیری، سوزش معده، حالت تهوع و کاهش وزن ناخواسته و محسوس میشود.
مسمومیت: مسمومیت غذایی شدید میتواند باعث احساس درد در ناحیه معده و روده شود و بااحساس تهوع، استفراغ و اسهال همراه است.
معده درد عصبی: گاهی ممکن است معده درد منشأ عصبی داشته باشد و بعد از اضطراب، استرس و ناراحتی ایجاد شود.
گاستروانتریت: گاستروانتریت نوعی عفونت ویروسی معده است که با نام آنفلوانزای معده نیز شناخته میشود. این بیماری با احساس معده درد، اسهال و استفراغ، درد عضلانی و تب و لرز همراه است.
غذاهای مفید برای معده درد
تشخیص علت درد معده و سپس مصرف داروی مناسب مهمترین اقدامات برای درمان معده درد هستند. در روند درمان، شما باید از رژیم غذایی خاصی پیروی کنید تا معده تحریک نشود و از تشدید درد جلوگیری شود. این رژیم غذایی باید بهصورت تخصصی زیر نزدیک متخصص تغذیه و متخصص گوارش تجویز شود.
برنج
خوردن برنج سفید یک روش خانگی مؤثر برای درمان درد معده است. برنج حاوی کربوهیدرات، پروتئین، چربی، فیبر و آنتیاکسیدانهای مفیدی است که به کاهش اسید معده و التهاب معده کمک میکنند. خوردن برنج باعث تقویت لایه مخاطی معده میشود و به بهبود زخم معده نیز کمک میکند.
موز
موز یکی از بهترین میوههایی است که برای درمان معده درد میتوانید میل کنید. آنتیاکسیدانهای موز به کاهش اسید معده و رفلاکس معده کمک میکنند. خوردن موز به جبران پتاسیم و الکترولیتهای بدن که در اثر استفراغ یا اسهال ازدسترفتهاند کمک میکند.
موز بهراحتی هضم میشود و برای افرادی که معده حساسی دارند و اشتهای خود را به دلیل سوءهاضمه ازدستدادهاند، میانوعده خوبی محسوب میشود. همچنین این میوه حاوی منیزیم، ویتامین C و ویتامین B6 است که باعث ارتقای سلامت کلی بدن میشود.
مایعات
در مواقعی که به دلیل معده درد یا کماشتهایی میل به خوردن غذا ندارید، توصیه میشود مایعاتی مثل آب نارگیل و آب مرغ یا گوشت را بنوشید. این مایعات نهتنها مواد مغذی زیادی دارند، بلکه آب ازدسترفته بعد از اسهال را نیز جبران میکنند.
برخی عرقیات گیاهی مثل عرق بومادران نیز برای درمان درد معده مفید هستند. عرق بومادران باعث کاهش اسید معده شده و سوزش سر معده را از بین میبرد.
سبزیجات غیر اسیدی (خیار، سیبزمینی و هویج)
برخی سبزیجات غیر اسیدی مثل خیار، سیبزمینی و هویج برای تسکین درد معده مفید هستند.
- خیار و هویج هر دو حاوی ترکیبات مفیدی مثل بتاکاروتن، ویتامین C و آنتیاکسیدان هستند که التهاب معده را کمتر میکنند. فیبر موجود در خیار و هویج باعث تقویت لایه مخاطی معده شده و احساس سوزش معده را نیز کمتر میکند. همچنین فیبر، باعث هضم بهتر غذا میشود و علائم سوءهاضمه را برطرف میکند.
- سیبزمینی پخته نیز یکی از غذاهای محبوب است که به کاهش التهاب معده کمک میکند. سیبزمینی پخته خاصیت ضد اسیدی دارد و با کاهش اسید معده، التهاب معده را بهبود میبخشد. همچنین سیبزمینی حاوی مقداری پتاسیم است که به تقویت عملکرد معده کمک میکند.
با وجود فواید زیاد سبزیجات، افرادی که دچار معده درد هستند و معده حساسی دارند، بهتر است سبزیجات را بهصورت پخته میل کنند و از خوردن آنها بهصورت خام پرهیز کنند.
نان تست سفید و ماکارونی سبوسدار
نان تست سفید و ماکارونی سبوسدار منابع خوبی برای تأمین غلات موردنیاز روزانه هستند. این دو مواد غذایی بهراحتی هضم میشوند و به تسکین درد معده ناشی از رفلاکس معده کمک میکند.
غذاهای نامناسب برای درد معده
همانطور که پیشتر اشاره کردیم، رژیم غذایی تأثیر زیادی برای سلامت معده و روده دارد و خوردن غذاهای نامناسب میتواند درد معده را تشدید کند. لبنیات، غذاهای پرچرب و پرادویه جز این دسته از غذاها هستند که میتوانند درد معده را تشدید کنند.
لبنیات
افراد زیادی به لاکتوز موجود در شیر، بستنی، ماست و پنیر حساسیت دارند و بدن آنها نمیتواند بهخوبی لاکتوز را هضم کند. حساسیت به لاکتوز خیلی رایج است و علائمی مثل نفخ، اسپاسم و گرفتگی شکمی، اسهال و حالت تهوع را به دنبال دارد.
غذاهای پرادویه
ادویه فلفل میتواند معده را تحریک کند و باعث افزایش تولید اسید در معده و همچنین عملکرد نادرست دریچه مری شود. خوردن غذاهای تند میتواند در درازمدت باعث ورم معده و زخم معده شود.
غذاهای سرخشده و پرچرب
غذاهای سرخشده و پرچرب مثل انواع فستفود نسبت به غذاهای آب پز و سادهتر سختتر هضم میشوند. هضم این غذاها برای افرادی که معده حساس و معده درد مزمن دارند، سختتر است. به این افراد توصیه میشود که غذاهای آبپز و روغن میل کنند.
میو و سبزیجات خام
خوردن میوه و سبزیجات فواید زیادی برای سلامتی بدن و دستگاه گوارش دارد؛ اما برای افرادی که دچار معده درد هستند خوردن میوه و سبزیجات خام اصلاً توصیه نمیشود. فیبر موجود در سبزیجات میتواند اسهال همراه با معده درد را تشدید کند.
خوردن سبزیجات اسیدی مثل گوجهفرنگی نیز میتواند فضای داخل معده را اسیدیتر کند و با تحریک دریچه انتهای مری، باعث رفلاکس معده و سوزش سر دل شود.
حبوبات
افرادی که دچار معده درد شدید و سندرم روده تحریکپذیر هستند، نباید غذاهای سنگین و حاوی حبوبات میل کنند. خوردن غذاهایی مثل آبگوشت، آش و عدسی به دلیل این که سخت هضم میشوند، میتوانند باعث تشدید درد معده شوند.
جمع بندی
رژیم غذایی میتواند بر عملکرد دستگاه گوارش تأثیر مستقیم داشته باشد. غذاهای مفید برای معده درد را در این مقاله بررسی کردیم و دیدیم که خوردن برخی غذاها مثل برنج سفید و سیبزمینی پخته میتواند باعث کاهش اسیدی بودن معده شده و درد آن را تسکین بدهند درحالیکه خوردن سبزیجات خام، حبوبات و ادویه فلفل میتواند این درد را تشدید کند.
اگر شما هم دچار معده درد مزمن هستید و اغلب معده درد دارید، وقت آن رسیده است که رژیم غذایی مناسبی را دنبال کنید و زیر نظر یک متخصص تغذیه باشید. دکتر خورشیدی یکی از متخصصین برتر تغذیه است که میتوانید از سراسر ایران یک رژیم آنلاین و تخصصی از ایشان بگیرید و سبک زندگی خودتان را اصلاح کنید.
دکتر خورشیدی
سوالات متداول
آیا خوردن عسل برای معده درد خوب است؟
بله. عسل فواید زیادی برای معده درد دارد. عسل حاوی پراکسید هیدروژن است و خاصیت ضدباکتریایی دارد. خوردن عسل اسید معده را کمتر میکند و باعث تسکین رفلاکس معده و درد ناشی از زخم معده میشود.
نوشیدن قهوه در زمان معده درد چه عوارضی دارد؟
نوشیدنیهای حاوی کافئین مثل قهوه باعث تحریک معده و تشدید سندرم روده تحریکپذیر میشود؛ بنابراین در زمان معده درد، باید نوشیدن چای و قهوه را به حداقل برسانید.
کدام نوشیدنیها میتوانند باعث تشدید معده درد شوند؟
نوشیدنیهای شیرین اما اسیدی مثل نوشابه و دلستر و نوشیدنیهای حاوی کافئین مثل چای و قهوه میتوانند معده را تحریک کرده و درد را تشدید کنند.
آیا خوردن ترشی برای معده ضرر دارد؟
ترشیجات میتوانند فضای معده را اسیدیتر کنند و با تحریک معده، باعث رفلاکس معده و احساس سوزش سر معده شوند.
علت درد معده در زمان پیروی از رژیم لاغری چیست؟
برای افرادی که معده حساسی دارند رعایت رژیم لاغری میتواند خیلی سخت و طاقتفرسا باشد. این درد ممکن است علتهای مختلفی داشته باشد که باید توسط پزشک متخصص بررسی شود. اگر در دوران رژیم و کاهش وزن دچار معده درد شدید، باید این مورد را با متخصص تغذیه خود در میان بگذارید.
