رژیم غذایی برای زونا درست بهاندازه مصرف دارو و استراحت کافی اهمیت دارد. در حقیقت غذاهایی که بیماران در مدتزمان ابتلا به زونا میخورند، میتواند بیماری آنها را تشدید کند یا سرعت بهبودی بیماران را بیشتر کند. در این مقاله قصد داریم اهمیت رژیم غذایی در مدیریت زونا را بررسی کنیم و سپس مواد غذایی مفید برای بیماران زونا را به شما معرفی کنیم.
زونا چیست و چگونه ایجاد میشود؟
بیکاری زونا یا هرپس زوستر یک بیماری ویروسی است که توسط ویروس آبلهمرغان (ویروس واریسلا زوستر) ایجاد میشود. این بیماری باعث ایجاد بثورات پوستی دردناک و تاول مانند میشود.
به نقل از سایت mayoclinic:
بیماری زونا باعث مرگ نمیشود؛ اما تاولهای دردناکی را ایجاد میکند که در سمت راست یا چپ بدن تشکیل میشوند.
علت ایجاد بیماری زونا این است که وقتی در کودکی به آبلهمرغان مبتلا میشوید، بعد از بهبودی ویروس آن به طور کامل از بین نمیرود؛ بلکه به شکل خاموش در سلولهای عصبی باقی میماند و سالها بعد به شکل بیماری زونا فعال میشود و خود را نشان میدهد. راشهای دردناک زونا در امتداد مسیرهای عصبی و سلولهای پوستی اطراف آن شکل میگیرند.
اهمیت رژیم غذایی در مدیریت زونا
داشتن یک رژیم غذایی متنوع و متعادل میتواند مواد مغذی موردنیاز بدن شما را تأمین کند و سیستم ایمنی بدنتان را تقویت کند. به همین دلیل در این دوران رژیمی تحت عنوان رژیم غذایی برای زونا تعریف میکنیم.
چگونه رژیم غذایی میتواند به کاهش علائم زونا کمک کند؟
زمانی که ویروس واریسلا زوستر مجدد در بدن فعال میشود، قویبودن سیستم ایمنی برای مقابله با ویروس و بهبودی سریع اهمیت زیادی دارد. ویتامینها و مواد مغذی به روند بهبودی بدن کمک میکنند و آن را تسریع میکنند. همچنین خوردن غذاهایی که حاوی ترکیبات ضدالتهاب است، میتواند درد و ناراحتی بیمار را کاهش بدهد.
مواد غذایی مفید برای بیماران زونا
خرید رژیم غذایی ماسب و ایده آل، نقش بسیار مهمی در روند بهبودی بیماران مبتلا به زونا دارد. به همین دلیل، در کنار استراحت کافی و درمان دارویی، این بیماران باید از دستور غذایی خاصی پیروی کنند. رژیم غذایی برای بیماری زونا باید حاوی مواد غذایی زیر باشد.
سبزیجات و میوههای ضد التهابی
ویتامین C یکی از آنتیاکسیدانهای مفیدی است که سیستم ایمنی بدن را تقویت میکند و روند بهبودی را سریعتر میکند؛ بنابراین میوهها و سبزیجات نارنجی و زردرنگ، مواد غذایی هستند که باید حتماً در رژیم غذایی برای زونا وجود داشته باشند.
- میوههایی مانند مرکبات سرشار از ویتامین C هستند و باعث تقویت سیستم ایمنی و سریعتر شدن روند بهبودی میشوند.
- توتها (توتفرنگی، تمشک و زغالاخته) نیز حاوی آنتیاکسیدانهایی هستند که برای سیستم ایمنی مفید هستند.
- خوردن میوه پاپایا نیز میتواند در این دوران مفید باشد و باعث تقویت سیستم ایمنی شود.
- سیب نیز ویروسها را از روده و کبد شما دفع میکند پس از خوردن آن غافل نشوید.
- کاهوها نیز ضدویروس هستند و کبد و سیستم لنفاوی را از زونا پاکسازی میکنند.
منابع پروتئینی مفید
پروتئین برای ساختهشدن سلولهای جدید و برای ترمیم سلولها و بافتهای آسیبدیده ضروری است. به همین دلیل وجود پروتئین در رژیم غذایی برای زونا اهمیت زیادی دارد. پروتئین به ترمیم سلولهای آسیبدیده بیماران مبتلا به زونا کمک میکند و برای حفظ عضلات این بیماران ضروری است.
تخممرغ، مرغ، ماهی و حبوبات مواد غذایی خوبی برای تأمین پروتئین موردنیاز بیماران در دوران بیماری هستند. گوشت مرغ حاوی آمینواسیدهای هیستیدین و تریپتوفان که برای سیستم ایمنی بدن مفید هستند. ماهیها چرب (ماهی سالمون، خالمخالی و ساردین) نیز علاوه بر پروتئین، حاوی امگا 3 هستند و به کاهش التهاب کمک میکنند. حبوباتی مثل عدس، لوبیا و نخود منابع گیاهی خوبی برای تامین پروتئین و فیبر هستند که نباید از آنها غافل شوید.
در نهایت لازم به یادآوری است که از محصولات لبنی غافل نشوید. محصولاتی مثل ماست و شیر سرشار از آمینواسید لیزین هستند و میتوانند تکثیر ویروس زونا را مهار کنند.
دانهها و آجیلهای مفید
بادام، گردو، تخمه آفتابگردان و بذر کتان جز دانههایی هستند که مواد مغذی موردنیاز بدن را فراهم میکنند. به طور مثال بذر کتان و گردو حاوی آنتیاکسیدان هستند و خاصیت ضدالتهابی دارند. کینوا نیز سرشار از پروتئین، آمینواسید و فیبر است که برای بدن ضروری هستند.
البته توجه کنید که مغزهایی که حاوی مقدار زیادی آرژنین هستند، میتوانند تکثیر ویروس را تقویت کنند. پس از خوردن آجیلها و مغزهایی مثل بادامزمینی باید پرهیز کنید.
مایعات و نوشیدنیهای توصیهشده
زمانی که بیمار هستیم، نوشیدن آب و هیدراته نگهداشتن بدن بیشتر از همیشه اهمیت دارد. پس در این مدت، آب زیادی بنوشید و از نوشیدنیهای زیر هم حتماً استفاده کنید.
- آبهویج: یکی از بهترین نوشیدنیها برای بیماران آبهویج است. آبهویج حاوی بتاکاروتن و ویتامین E است و فواید زیادی دارد.
- آب کرفس: آب کرفس یکی از نوشیدنیهایی که برای بیماران مبتلا به زونا مفید است. این نوشیدنی حاوی ویتامین C است که باعث تقویت سیستم ایمنی میشود. همچنین این نوشیدنی حاوی نوعی نمک است که اثر مخرب ویروس زونا را کمتر میکند.
- دمنوش عناب: عناب خاصیت ضدالتهابی دارد و نوشیدن دمنوش آن میتواند التهاب ناشی از زونا را بهبود بخشد.
- دمنوش بابونه: این دمنوش خاصیت ضدمیکروبی و ضدالتهابی دارد.
- چای سبز: نوشیدن چای سبز برای افرادی که به زونا مبتلا شدهاند مفید است.
ادویهها و گیاهان دارویی مفید
در مدت زمانی که به زونا مبتلا هستید، میتوانید از زردچوبه و سیر برای بهترشدن طعم غذاهایتان استفاده کنید.
زردچوبه: زردچوبه حاوی مادهای به نام کورکومین است. کورکومین خاصیت ضدالتهابی دارد و سیستم ایمنی بدن را تقویت میکند. پس از این ادویه حتماً در غذاهای خود استفاده کنید.
سیر: سیر ترکیباتی دارد که برای سیستم ایمنی بدن مفید هستند و آن را تقویت میکنند.
مواد غذایی که باید از آنها پرهیز کرد
بعضی از غذاها میتوانند عملکرد سیستم ایمنی را تضعیف یا مختل کنند. به همین دلیل بهتر است در زمان ابتلا به زونا از خوردن این غذاها پرهیز کنید.
مواد غذایی با قند بالا
خوردن مواد غذایی با قند بالا میتواند باعث التهاب و ضعیف سیستم ایمنی بدن شود. در این زمان بهتر است از خوردن غذاهایی قند بالایی دارند پرهیز کنید و کربوهیدراتهای ساده را با کربوهیدراتهای پیچیده جایگزین کنید تا سلامت عموی شما ارتقا پیدا کند و التهاب بدن شما نیز کمتر شود. در این مدت بهجای غذاهای فراوری شده غذاهای سالم و غنی از مواد مغذی را جایگزین کنید تا ویتامینها، آنتیاکسیدانها و مواد معدنی موردنیاز بدنتان تأمین شود.
غذاهای فرآوری شده و چرب
غذاهای فراوری شده معمولاً حاوی مقدار زیادی نمک، قند و اسیدهای چرب امگا 6 هستند که میتوانند سیستم ایمنی شما را تضعیف کنند و باعث التهاب شوند.
باوجوداینکه اسیدهای چرب امگا 6 برای سلامتی ضروری هستند، مصرف بیش از حد آنها باعث التهاب میشود. مصرف بیش از حد نمک نیز برای سلامتی مضر است و علاوه بر التهاب، سیستم ایمنی بدن را مختل میکند.
- غلات شیرین شده
- کلوچه، کیک و شیرینیهای چرب
- نوشابههای گازدار و نوشیدنیهای انرژیزا
- چیپس و اسنکهای چرب
- غذاهای سرخ شده
نمونههایی از غذاهای فراوری شده و چرب هستند که در دوران ابتلا به زونا باید از خوردن آنها پرهیز کنید.
غذاهای حاوی مقادیر زیاد نمک
زونا با درد و التهاب همراه است. خوردن نمک این التهاب را تشدید میکند و ناراحتی بیمار را در این دوران بدتر میکند. علاوه بر مورد ذکر شده، افزایش فشارخون و تضعیف سیستم ایمنی هم از عوارض دیگر مصرف زیاد نمک هستند که بهبودی را برای بیماران به تعویق میاندازند. پس در این دوران از خوردن غذاهای فستفود که حاوی مقدار زیادی نمک هستند پرهیز کنید و در منزل نیز از نمک بهاندازه کافی و معقول استفاده نمایید.
کافئین و نوشیدنیهای تحریککننده
کافئین یک ماده محرک است. چای، قهوه و نوشیدنیهای انرژیزا حاوی مقدار زیادی کافئین هستند که بر سیستم عصبی بیماران تأثیر میگذارد و علائم بیماری را بدتر میکند. افزایش اضطراب و تحریکپذیری هم از عوارض دیگر نوشیدنیهای حاوی کافئین هستند که بهخوبی بیانگر ضرورت محدودکردن این نوشیدنیها در دوران بیماری هستند.
یکی دیگر از نوشیدنیهایی که باید در این دوران محدود شود الکل است. الکل برای تمامی جنبههای سلامتی مضر است و عملکرد سیستم ایمنی بدن را مختل میکند. پس در زمان ابتلا به زونا از نوشیدن نوشیدنیهای الکلی پرهیز کنید.
غذاهای حساسیتزا و آلرژیزا
غذاهای حاوی آرژینین مانند بادامزمینی، غذاهای حاوی هیستامین زیاد مانند سوسیس و کالباس، محصولات لبنی پرچرب و گلوتن موادی هستند که در برخی از افراد باعث ایجاد حساسیت میشوند. این مواد غذایی باید بااحتیاط ویژهای مصرف شوند یا از مصرف آنها اجتناب شود.
در نهایت لازم به ذکر است که فلفل ترکیباتی دارد که باعث التهاب و تحریک میشود بنابراین میتواند درد و ناراحتی بیماران را در این دوران بدتر کند. گوجهفرنگی نیز یک ماده غذایی اسیدی است که باعث تشدید درد میشود پس مصرف گوجهفرنگی و مشتقات آن مانند سس کچاپ در این زمان باید محدود شود.
نمونه برنامههای غذایی برای زونا
همانطور که در این مقاله بررسی کردیم، رژیم غذایی برای بیماری زونا باید حاوی ویتامینها، مواد معدنی و مواد مغذی ضروری باشد تا سیستم ایمنی بدن را تقویت کند و ویروس زونا را مهار کند. در سایتهای معتبر علمی برنامه غذایی برای زونا معرفی نشده است؛ زیرا بهترین حالت ممکن این است که برنامه غذایی هر بیمار، باتوجهبه شرایط او و بهصورت منحصربهفرد نوشته شود. بااینوجود، رژیم غذایی این بیماران باید حاوی میوهها و سبزیجات، محصولات لبنی، غلات کامل و پروتئین باشد. مایعات نیز باید در این دوران بیشتر از همیشه مصرف شوند.
برنامه زیر میتواند یک نمونه از رژیم غذایی برای زونا باشد. بااینوجود ما تأکید میکنیم که بدون مشورت با پزشک و متخصص تغذیه رژیمی را شروع نکنید.
| صبحانه | میانوعده | نهار | میانوعده | شام |
| دو عدد تخممرغ آبپز
نان سبوسدار یک عدد موز یک فنجان چای سبز |
ماست پروبیوتیک کمچرب
کمی گردو |
فیله ماهی سالمون کبابی
یک فنجان برنج قهوهای کمی هویج، اسفناج یا بروکلی بخارپز |
یک عدد سیب | سوپ مرغ و سبزیجات
یک برش نان سبوسدار سالاد |
جمع بندی
در زمان ابتلا به زونا، تغذیه نقش بسیار مهمی در روند بهبودی دارد. برخی از غذاها میتوانند سیستم ایمنی بدن را تقویت کنند و التهاب را کاهش دهند درحالیکه برخی دیگر میتوانند علائم بیماری را تشدید کنند و باعث ناراحتی و درد بیشتر بیمار شوند. به همین دلیل، زمانی که یک فرد به زونا مبتلا میشود باید از یک متخصص تغذیه کمک بگیرد و از برنامه غذایی مخصوصی به نام رژیم غذایی برای زونا پیروی کند.
دکتر خورشیدی
سوالات متداول
برخی از مهمترین و رایجترین سوالات کاربران از دکتر خورشیدی برای رژیم غذایی زونا عبارت است از:
رژیم غذایی برای بیماری زونا چیست؟
این رژیم، یک برنامه غذایی مخصوص است که بیماران مبتلا به زونا توصیه میشود. این برنامه غذایی حاوی غذاهایی است که التهاب بدن بیمار را کمتر میکنند و سرعت بهبودی بدن را بیشتر میکنند. تعیین این رژیم باید بهصورت تخصصی و توسط متخصص تغذیه انجام شود.
رژیم غذایی برای زونا باید حاوی چه ویتامینهایی باشد؟
ویتامینهای A، C، E وB12 برای داشتن یک بدن سالم و سیستم ایمنی قوی ضروری هستند. خوردن غذاهای حاوی این ویتامینها در زمان ابتلا به زونا برای بهبودی سریعتر مفید است. پروتئین، غلات کامل و سبزیجات از دیگر مواد غذایی هستند که باید در رژیم غذایی این افراد وجود داشته باشد.
خوردن کدام غذاها برای بیماران مبتلا به زونا خوب نیست؟
به نقل از سایت healthline غذاهای تند حاوی ترکیباتی به نام کپسایسین هستند. این ماده میتواند پایانههای عصبی را تحریک کرده و جریان خون را در پوست افزایش دهد. در نتیجه میتواند باعث افزایش سوزش، خارش و درد بیماران مبتلا به زونا شود.
